Breedbeeld (televisie)
Met breedbeeld wordt meestal de televisietechniek bedoeld die een breed beeld heeft. Maar ook in de filmwereld en computers wordt breedbeeld gebruikt.
De eerste televisietoestellen hadden een verhouding (aspect ratio) van 4:3 wat wil zeggen dat het televisiebeeld 4 eenheden breed en 3 eenheden hoog is. Rond 1950 werd het breedbeeldformaat geïntroduceerd zodat bioscopen konden concurreren met de televisie. Met een standaardtelevisie van 4:3 kon het breedbeeldformaat van een speelfilm niet goed afgebeeld worden, omdat die immers een veel wijder beeld heeft. Vanaf ongeveer 1992 begon Philips met breedbeeldtelevisie met een verhouding van 16:9. In 2005 was het merendeel van de televisieuitzendingen op de Nederlandse televisie nog in het 4:3 formaat.
Het nut van breedbeeld is dat de beeldverhouding van lengte en breedte meer overeenkomt met de beeldverhouding van onze eigen ogen. Het 4:3 formaat is bijna vierkant, terwijl onze ogen veel meer in de breedte kunnen waarnemen. Op 4:3 CRT-televisies die zijn ontworpen om PAL weer te geven, is de resolutie door verticale samendrukking van het verticaal uitgerekte 16:9 signaal hoger dan een 4:3 signaal, waardoor er in verhouding een hogere beeldkwaliteit is. De breedte van het beeld is hetzelfde, maar de beeldtoename lijkt in de breedte te zitten. Vandaag de dag worden er steeds meer LCD-televisies verkocht die HDTV weer kunnen geven. Dit zorgt voor nog meer beeldinformatie dan breedbeeld op PAL.
Inhoud |
Uitzendingen in Nederland
Op dit moment wordt ongeveer twintig procent van de uitzendingen van de publieke omroep uitgezonden in het breedbeeldformaat. Nederland loopt daarmee achter op de publieke omroepen in België en Groot-Brittannië, waar het formaat eerder regel dan uitzondering is. In België is zelfs een wettelijk minimum vastgesteld, ongeveer 90% tot 95% moet in breedbeeld worden uitgezonden.
Sommige omroepen zenden meer uit in breedbeeld dan anderen. De NCRV, EO, BNN, AVRO en NPS zenden relatief veel, zo niet alles uit in breedbeeld. De VARA, KRO, VPRO, NOT/Teleac, IKON en de TROS doen dit steeds meer. De NOS is hekkensluiter op dit gebied. Zij zendt al haar programma's, op enkele evenementen na, nog in 4:3 uit. Dit is opmerkelijk, aangezien de NOS dagelijks veel kijkers aan zich weet te binden met de vele nieuws- en sportuitzendingen.
Veel aangekochte programma's zijn opgenomen in 16:9 verhouding, maar de omroepen plaatsen vaak, na conversie naar 4:3 letterbox, hun logo en de ondertiteling boven en onder het beeld door de zwarte balken, waardoor het effect vermindert en een breedbeeld tv bezitter er niet veel aan heeft. Dit is goed te zien bij zenders als TMF en MTV. De videoclips die worden uitgezonden zijn in breedbeeld opgenomen, maar de uitzendingen van de zenders zijn in 4:3. Bij 16:9 zijn de de zwarte balken geen onderdeel van het signaal, maar bij 4:3 zijn de zwarte balken wel een onderdeel. Dit noemt men 4:3 letterbox. Testbeelden worden in Nederland uitgezonden in 4:3. Alleen Nederland 3 heeft een 16:9 testbeeld.
Kijkcijferkanonnen zoals het NOS Journaal zijn nog in 4:3. Nieuwere programma's als Idols werden voor juni 2007 ook in 4:3 uitgezonden, maar zijn real time omgezet van 16:9 naar 4:3 letterbox.
De publieke omroep zendt regelmatig in anamorf breedbeeld uit; bijvoorbeeld Netwerk, De Wereld Draait Door en Man bijt Hond.
Vanaf 1 juni zenden alle landelijke commerciële omroepen van Nederland uit in écht breedbeeld. Vanaf deze datum wordt een WSS-puls meegestuurd waardoor breedbeeldtelevisies automatisch omschakelen naar de breedbeeld-stand. Vanaf deze datum worden ook enkele kijkcijfertoppers als Goede Tijden Slechte Tijden en Hart van Nederland in breedbeeld uitgezonden. Bovendien worden alle leaders en reclame's van deze zenders in het breedbeeldformaat weergegeven.
De nieuwsprogramma's van RTL Nederland zullen maandag 6 augustus overgaan naar het nieuwe formaat. Dit zal samengaan met een nieuwe vormgeving.
Zender Tien van Talpa Media zendt sinds 1 maart 2007 al geheel uit in anamorf breedbeeld.
Voor alle zenders geldt dat anamorf breedbeeld alleen via digitale televisie te ontvangen is.
De Publieke Omroepen (waaronder ook de meeste regionale televisiezenders) zullen in september 2007 volgen. De omschakeling zal op 16 september 2007 (16-9) plaatsvinden.
Het is nu zeker dat ook via de satelliet alle zenders in anamorf uitgezonden zullen worden. Canal Digitaal heeft dit recentelijk bevestigd.
Breedbeeldtelevisies in Nederland
Eind 2005 had ongeveer 50% van de Nederlandse huishoudens een breedbeeldtelevisie. In 2002 was dit nog ongeveer 20%, in 2003 zo'n 30%.
De eerste breedbeeldtelevisies kwamen midden jaren '90 op de markt. De opkomst van de dvd en platte televisies (TFT, LCD en Plasma) hebben gezorgd voor de uiteindelijke doorbraak. Alleen al in het WK evenementenjaar van 2006 werden er meer dan 900.000 breedbeeldtoestelen (bron GfK, Amstelveen) verkocht.
Breedbeeld op camera's
Veel nieuwe videocamera's hebben de optie om op te nemen in het 16:9 breedbeeldformaat. Vooral bij de goedkopere modellen gaat het hier om een softwarematig verkregen quasi-breedbeeld. Dat wil zeggen dat de camera het beeld opneemt in het standaard 4:3 formaat, maar er in de camera een strook beeld aan de boven- en onderkant weggesneden wordt. Hierdoor ontstaat een video-opname die er min of meer uitziet als een breedbeeldopname. Softwarematig breedbeeld heeft echter weinig zin om te gebruiken, er worden alleen maar beeldpunten weggegooid. Duurdere camera's hebben software die de beschikbare pixels samendrukken tot 16:9.
Bronvermelding
Deze tekst is een bewerking van een originele tekst, afkomstig uit de 'reguliere' Wikipedia, waarvan de link is: http://nl.wikipedia.org/wiki/Breedbeeld_%28televisie%29
